De formatie van een nieuwe regering passeert binnenkort de 100 dagen grens. Los van politieke voorkeur komen er twee vragen komen bij mij boven:

1) Welke invloed heeft Het Nieuwe Werken (verder HNW) tot nu toe op de formatie gehad?

2) En belangrijker; Hoe kan de kern van HNW de komende periode van de formatie positief beïnvloeden?

Laten we, om spraakverwarring te voorkomen, HNW definiëren als: het centraal stellen van de mens met de overtuiging dat dit de mens en het resultaat ten goede komt. Hierbij spelen het slim gebruik maken en inzetten van Huisvesting, Technologie en organisatie een ondersteunende rol.

HNW kan in mijn overtuiging voor een doorbraak zorgen, ook in Den Haag.

Vraag 1: Welke invloed heeft Het Nieuwe Werken tot nu toe op de formatie gehad?

Ik heb de indruk dat de zichtbare invloed nul of zeer beperkt is geweest. Meest memorabel is de oproep van FNV Zelfstandigen om een staatssecretatis ‘Nieuwe Werken’. In de oproep stelt FNV Zelfstandigen: ‘De nieuwe arbeidsmarkt is onafhankelijk, flexibel en de motor achter de nieuwe economie. Het wordt tijd dat de overheid deze nieuwe manier van werken in haar armen sluit en integreert met het overheidsbeleid. Een staatssecretaris ‘Nieuw Werken’ kan het overheidsbeleid in lijn brengen met de dynamiek die er op de arbeidsmarkt is en de valkuil van oude verhoudingen en patstellingen vermijden.’

Los van de formatie vind ik het goed nieuws dat de werknemersbonden de mogelijkheden die HNW biedt in zien en onderstrepen. Het wordt als kans gezien ipv, tot nog niet lang geleden, een bedreiging.

Maar terug naar de vraag: Mij verwondert het dat er op zijn best een zeer beperkte invloed van HNW gedurende en op het formatieproces lijkt te zijn geweest. Dit terwijl het laatste deel van de laatste zin van de FNV oproep precies de vingers op de zere plek legt: ‘de valkuil van oude verhoudingen en patstellingen vermijden’.

Tot nu toe lijkt terug te worden gegrepen op de vaste patronen en wordt de mens niet centraal gezet. Noch in persoon van de onderhandelaars, noch in persoon van de burger. Doen zoals we het de gehele 20-ste eeuw hebben gedaan is het adagium. Er wordt gecontinueerd ipv gebroken met het bestaande, met behoud van hetgeen dat werkt. Qua huisvesting staat het Binnenhof centraal; een voor de onderhandelaars weinig inspirerende omgeving en met dito kamers. Van de inzet van technologie wordt zeer beperkt gebruik gemaakt. Bijvoorbeeld bij het peilen van de achterban van een partij is een organiseren van een spoed congres waar de leden fysiek samen komen de voorgestelde manier. En qua manier van Organiseren spreken de keuzes op het vlak van huisvesting en technologie boekdelen. De mens staat hier verre van centraal, de gebaande paden worden afgelopen en het wiel blijft in het ingesleten karrenspoor.

Kortom: Een compliment voor FNV Zelfstandigen en het is mijn indruk dat het daarbij blijft wat betreft HNW.

Nu de belangrijkste vraag.
Vraag 2: Hoe kan de kern van HNW de komende periode van de formatie positief beïnvloeden?

Het proces en daarmee het resultaat in de huidige Haagse formatie laat zich omschrijven als: “If you do what you always did, you get what you always got.”. Dit terwijl, net als op het vlak van de manier van werken in bedrijfsleven en bij de overheid, de verhoudingen zijn veranderd en er doorbraken nodig zijn. Alle Nederlanders willen dat de komende regering ons land een stap laat maken richting klaar zijn voor de toekomst. Dit vergt doorbraken in onder andere de zorg, de huizenmarkt en de integratie. Hierbij drie manieren hoe de kern van Het Nieuwe Werken de komende periode van de formatie positief kan beïnvloeden:

1) Huisvesting: Zet de mens centraal en verbind in een omgeving die hiertoe inspireert
Kies voor een omgeving die de verschillende type gesprekken en fases in de onderhandelingen echt ondersteunt. Herman Wijffels realiseerde zich ruim 4 jaar geleden al dat als je echt doorbraken wilt realiseren dat een andere omgeving vereist dan de dagdagelijkse. Een koetshuis in Beesterzwaag en elkaar in verschillende settings treffen bracht drie partijen destijds bij elkaar. Als mens ontmoet je elkaar niet aan een ronde tafel op het statige Binnenhof. Dit doe je wel in een omgeving met een fijn zittende bank, op een barkruk en met een vrijetijdskleding aan. Of, extremer, ga met elkaar op wandel- of zeiltocht. Wees op elkaar aangewezen in een natuurlijke omgeving. Hier verwijs ik graag naar het derde punt van deze blog.

2) Technologie: Maak gebruik van technologie bij het peilen van de achterban
Laat de politieke partijen niet alleen achteraf via een congres op de bekende locaties met de leden ‘van gedachten wisselen’. Gebruik de mogelijkheden die technologie biedt om de leden te betrekken en de verbinding in de partij te vergroten. De laatste weken was er onduidelijkheid over de opstelling van de CDA leden, waarom niet via een tijd- en plaatsonafhankelijke wijze, een online enquête, de mening van de achterban peilen?

3) Organisatie/ Cultuur: Werken vanuit vertrouwen met sturing en ruimte
Op het vlak van organisatie en cultuur raad ik de partijen en de formateur aan om te werken vanuit vertrouwen met sturing ẻn ruimte. Het start en het eindigt allemaal met de mens en in dit specifieke geval de Nederlandse burgers. Wat ik met name mis; waar zit respect voor elkaar; staat de klant (de burger) wel echt centraal of is het eigen belang van achterban leidend?
De formateur dient dit proces te sturen en tevens voor maximale ruimte te zorgen voor alle betrokkenen. Een uitdagende taak, die alleen kan slagen als de formateur en de aanwezige onderhandelaars er in slagen te werken vanuit onderling vertrouwen. Vertrouwen in zichzelf, in de steun van hun achterban en in elkaar.

Ik kan het niet vaak genoeg herhalen: zet de mens centraal. Het is de mens die zorgt voor de doorbraken ondersteund door Huisvesting, Technologie en Organisatie. Dat schept de mogelijkheid en vergroot de kans dat er over de eigen schaduw heen gesprongen gaat worden en dat visie en leiderschap worden getoond.

Op een succesvol vervolg van de formatie, die binnen 125 dagen is afgerond!